Επιλογή Σελίδας

Οι διαδικτυακοί περίπατοι της Χ.Α.Ν.Θ. μαζί με την ΕΛΛΕΤ-ΠΘ συνεχίζονται με την περιήγησή μας σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Μακεδονίας, το αρχαίο Δίον. Το Δίον, τόπος λατρείας του Ολυμπίου Διός, στις ανατολικές υπώρειες του Ολύμπου, υπήρξε η ιερή πόλη του μακεδονικού βασιλείου. Η Ομάδα των «Περιπάτων στην πόλη» επισκέφθηκε τον αρχαιολογικό χώρο του Δίου στις 15 Μαΐου 2016 με την συνοδεία της Καθηγήτριας του Τομέα Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Δρ Σεμέλη Πινγιάτογλου, Υπεύθυνη της Πανεπιστημιακής Ανασκαφής στον Αρχαιολογικό Χώρο του Δίου. Με όραμα «Ο Εθελοντισμός στη υπηρεσία του Πολιτισμού» από το 1991 o Τομέας Άνθρωπος & Κοινωνία της Χ.Α.Ν.Θ. και η ΕΛΛΕΤ/ΠΘ υλοποιούν από κοινού και με μεγάλη επιτυχία το πρόγραμμα «Κυριακάτικοι Περίπατοι στην Πόλη της Θεσσαλονίκης». Το 2021 συμπληρώνονται 30 χρόνια, περίπου 300 περίπατοι και 30 εκδρομές, πάνω από 8.500 περιπατητές.

Δείτε το βίντεο με ένα κλικ εδώ!

ΔΙΟΝ

Είναι γνωστό από τις αρχαίες γραπτές πηγές ότι το Δίον, τόπος λατρείας του Ολυμπίου Διός στις ανατολικές υπώρειες του Ολύμπου, υπήρξε η ιερή πόλη του μακεδονικού βασιλείου και ότι στη θέση της ιδρύθηκε από τον Οκταβιανό Αύγουστο το 30 π.Χ. η ρωμαϊκή αποικία Colonia Iulia Augusta Diensis. Η ταύτιση των ερειπίων δίπλα στο χωριό Μαλαθριά της Πιερίας με το αρχαίο Δίον έγινε ήδη το 1806 από τον Άγγλο αξιωματικό και περιηγητή W.M. Leake σε επίσκεψή του στην περιοχή. Το 1855 και το 1861 επισκέφθηκε το Δίον ο Γάλλος αρχαιολόγος L. Heuzey, ο οποίος αναγνώρισε τη διαδρομή των τειχών της αρχαίας πόλης και κατέγραψε μερικές επιτύμβιες επιγραφές. Ο πρώτος ανασκαφέας του Δίου Γεώργιος Σωτηριάδης, Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, είχε την έμπνευση να αποκαλύψει το 1928 την ιερή πόλη των Μακεδόνων και ερεύνησε την περιοχή τέσσερα καλοκαίρια υπό αντίξοες συνθήκες. Η ανασκαφή εκείνη αναβίωσε στη δεκαετία του 1960 με πρωτοβουλία του καθηγητή Γεωργίου Μπακαλάκη και συνεχίστηκε με πολύ εντατικούς ρυθμούς από το 1970 έως σήμερα χάρη στις άοκνες προσπάθειες του καθηγητή Δημητρίου Παντερμαλή και των συνεργατών του. Οι ανασκαφές έδειξαν ότι τα ιερά και η πόλη ήταν δύο σαφώς διακριτές περιοχές. Όλα τα ιερά ήταν συγκεντρωμένα σε μια περιοχή εκτός του νότιου οχυρωματικού περιβόλου της πόλης.

Ιερό Ολυμπίου Διός στο Δίον

Η λατρεία του Ολυμπίου Διός υπήρξε αρκετά σημαντική για τους Μακεδόνες. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το τέμενος του Διός στο Δίον βρίσκεται κοντά στο ρωμαϊκό θέατρο. Δυο επιγραφές που βρέθηκαν εκεί οδηγούν στην ταύτιση του ιερού χώρου. Η πρώτη αποτελεί μια επιστολή του Φιλίππου Ε΄, με την οποία διευθέτησε τα σύνορα ανάμεσα στους Δημητριείς και τους Φεραίους στη Θεσσαλία. Η δέυτερη επιγραφή είναι ένα ψήφισμα της πόλης του Δίου, το οποίο χρονολογείται στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ.

Ιερό Δήμητρος στο Δίον

Ένα από τα σημαντικά ιερά που υπήρχαν στο Δίο και το παλιότερο ήταν αυτό της Δήμητρος. Η λατρεία της Δήμητρος είναι εκείνη για την οποία σώζονται οι αρχαιότερες αρχαιολογικές μαρτυρίες. Στο ιερό της έχουν αποκαλυφθεί δύο υστερο-αρχαϊκοί κλασικοί ναοί στον τύπο του μεγάρου, οι δύο ελληνιστικοί διάδοχοί τους ναοί, ελληνιστικοί λατρευτικοί οίκοι με τράπεζες προσφορών στο εσωτερικό τους και ελληνιστική στοά. Επίσης τέσσερις ναοί και λείψανα των αυτοκρατορικών χρόνων. Στο νότιο ελληνιστικό ναό βρέθηκε η κεφαλή του λατρευτικού αγάλματος της θεάς, που ανάγεται στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Το γεγονός ότι επρόκειτο για Ιερό αφιερωμένο στη Δήμητρα, επιβεβαίωσε και η εύρεση σχετικής αναθηματικής επιγραφής..

Για τις θυσίες κατασκευάστηκαν βωμοί στα ανατολικά του ιερού. Τα δύο αυτά κτήρια του 4ου αιώνα π.Χ. αποτελούσαν τον πυρήνα του συγκροτήματος, το οποίο πλαισιωνόταν από μικρότερους μονοθάλαμους «οίκους» λατρείας των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων. Οι ναΐσκοι διέθεταν λατρευτικό άγαλμα και λίθινα τραπέζια μπροστά από αυτό, όπου εναποθέτονταν πιθανόν οι πρώτοι καρποί της συγκομιδής. Το Ιερό της Δήμητρος στο Δίον είναι το παλαιότερο γνωστό σήμερα μακεδονικό Ιερό, η ζωή του οποίου υπήρξε συνεχής ως τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.

Ιερό Ίσιδας στο Δίον

Το τέμενος ήταν αφιερωμένο στη λατρεία της Ίσιδος Λοχίας, όπως μαρτυρούν ενεπίγραφα βάθρα στα σκαλοπάτια ενός από τους τέσσερις ναούς που συνιστούν το Ιερό. Ο κεντρικός ναός, αφιερωμένος στην Ίσιδα, διέθετε προθάλαμο και σηκό και ήταν κτισμένος πάνω σε υψηλό πόδιο. Η αρχιτεκτονική του ναού συνηγορεί στη χρονολόγησή του στα χρόνια των Σεβήρων. Ο κτιστός βωμός του ναού βρέθηκε ακέραιος, περιστοιχισμένος από αναθήματα.

Μεγάλες θέρμες στο Δίον

Οι μεγάλες Θέρμες, τα δημόσια δηλ. λουτρά του Δίου, στα νότια της πόλης, προφυλαγμένες από τους βοριάδες και σε άμεση επικοινωνία με την κεντρική λεωφόρο, υποδέχονταν τον επισκέπτη που έμπαινε, όπως και σήμερα, στην πόλη από τη νότια πύλη. Ξεπερνούν σε μέγεθος και πολυτέλεια όλες τις άλλες που έχουν ανακαλυφθεί στην πόλη. Κτίστηκαν γύρω στο 200 μ.Χ., για να αποτελέσουν όχι απλά ένα μεμονωμένο λουτρικό οικοδόμημα, αλλά ένα συγκρότημα που θα λειτουργούσε ως νέος πυρήνας της δημόσιας ζωής. Μαρτυρούν συνήθειες του 2ου και του 3ου αι. μ.Χ., εποχές κατά τις οποίες οι πολίτες αφιέρωναν καθημερινά κάποιες ώρες για την υγιεινή και περιποίηση του σώματός τους και τη λατρεία των θεών, ιδιαίτερα του Ασκληπιού.

Το Δίον διαθέτει επίσης ένα ρωμαϊκό θέατρο και ένα ωδείο δίπλα στο συγκρότημα των μεγάλων θερμών.

Επαύλεις

Στα ανατολικά του κεντρικού δρόμου της πόλης έχουν ανασκαφεί δημόσια συγκροτήματα και ιδιωτικές επαύλεις, με πλέον εντυπωσιακή την λεγόμενη «του Διονύσου», που έλαβε το όνομά της από το θέμα του ψηφιδωτού δαπέδου της αίθουσας των συμποσίων. Μια άλλη έπαυλις του κέντρου της πόλης «έκρυβε» μερικά μοναδικά ευρήματα όπως το μουσικό όργανο «ύδραυλις» , του οποίου η λειτουργία βασιζόταν σε επινόηση του Κτησίβιου, δραστήριου μηχανικού στην Αλεξάνδρεια του 3ου π.Χ. αιώνα. Χρονολογείται στον 1ο αι. π.Χ. , αποτελεί σπάνιο εύρημα και εκτίθεται αποκατεστημένο στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Δίου.

Αρχαιολογικό Μουσείο Δίου

Το Αρχαιολογικό Μουσείο βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Δίου, σε απόσταση 500μ. από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. Το πρώτο Μουσείο στο Δίον χτίστηκε το 1931 με δαπάνη του Υπουργείου Παιδείας. Το 1983 ανεγέρθηκε το σύγχρονο κτίριο, το οποίο φιλοξενεί τα ευρήματα των ανασκαφών. Τα εκθέματα είναι οργανωμένα σε ενότητες αντίστοιχες με το χώρο ανεύρεσής τους (δημόσια κτίρια, αστικό κέντρο, ιερά, νεκροταφεία κ.ά. Στον όροφο εκτίθενται επίσης ενδεικτικά ευρήματα από τις ανασκαφές στην αρχαία Πύδνα.

Η έκθεση «Ανοίγοντας Δρόμους» είναι αφιερωμένη στις ταφικές φάσεις τεσσάρων μεγάλων αρχαιολογικών θέσεων, της «Πηγής Αθηνάς» (Μέση/Ύστερη Εποχή Χαλκού & Υστερορωμαϊκή Εποχή), της «Πηγής Αρτέμιδος», της «Τριμπίνας 2 & 4» (Ύστερη Εποχή Χαλκού) και του «Τάφου Κατερίνης» (πρώιμη Ελληνιστική Εποχή). Σκοπός της είναι να παρουσιαστούν στο κοινό με εύληπτο τρόπο ευρήματα που σχετίζονται με τις ταφικές πρακτικές στην περιοχή του Μακεδονικού Κάτω Ολύμπου και της Κατερίνης, από τα προϊστορικά έως τα ιστορικά χρόνια.

Αριστερά: Άγαλμα από το Ιερό της Ίσιδος                               

Δεξιά:  Μαρμάρινη Κεφαλή Δήμητρος

Τα 241 αδημοσίευτα κατά το πλείστον εκθέματα παρουσιάζονται ανά ανασκαφική ενότητα. Η γεωγραφική θέση των ανασκαφών ακολουθεί την πορεία της εθνικής οδού ξεκινώντας από νότια, κοντά στα σύνορα με τη Θεσσαλία, μέχρι την Κατερίνη.

 

 

  
ΠΗΓΕΣ

  1. ΔΙΟΝ, Υπουργείο Πολιτισμού, http://odysseus.culture.gr/h/3/gh355.jsp?obj_id=2508
  2. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΔΙΟΥ, Υπουργείο Πολιτισμού,

http://odysseus.culture.gr/h/1/gh155.jsp?obj_id=3264

  1. ΔΙΟΝ, Δημήτριος Παντερμαλής, Αρχαιολογικός Χώρος και Μουσείο, Εκδόσεις ΑΔΑΜ, Αθήνα 1997.
  2. Δίον, Σεμέλη Πινγιάτογλου, στο Αρχαιολογία, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ,
    Εκδ. Οίκος ΜΕΛΙΣΣΑ (Αθήνα 2017), σ. 166-177.
  3. Δίον: Στη σκιά του Ολύμπου, Βασιλική Κεράστα, εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, https://www.kathimerini.gr/k/travel/861887/dion-sti-skia-toy-olympoy/

 

H ΧΑΝΘ και το Παράρτημα Θεσσαλονίκης της ΕΛΛΕΤ θεμελίωσαν την πολυετή συνεργασία τους τον Δεκέμβριο του 2015 όταν και συνυπογράφηκε ειδικό Σύμφωνο Συνεργασίας. Το 2016 ήταν η χρονιά κατά την οποία συμπληρώθηκαν 25 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας του Κοινού Προγράμματος « Περίπατοι στην Πόλη». Στις 15 Μαΐου 2016 οργανώθηκε η ετήσια εκδρομή του προγράμματος στο Δίον. Η Ομάδα των Περιπάτων είχε την τύχη να μας συνοδεύει στην περιήγησή μας η Καθηγήτρια του Τομέα Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Δρ Σεμέλη Πινγιάτογλου, Υπεύθυνη της Πανεπιστημιακής Ανασκαφής στον Αρχαιολογικό Χώρο του Δίου, η οποία μας βοήθησε να προσεγγίσουμε την ιστορία του χώρου αλλά και τα εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου με τον πλέον ιδανικό τρόπο. Ας μας επιτραπεί και με την ευκαιρία αυτή να την ευχαριστήσουμε ακόμη μία φορά.

Τομέας Άνθρωπος & Κοινωνία

[email protected]

2316001000 (4841,4842)

Like us on Facebook!

Follow us on Instagram!

Share This